Muziek

Het vak muziek wordt in klas 1 aangeboden.

Leermiddelen:

  • OORZAKEN (auteur: Clara Legêne)
    Een leer/werkboek, samengesteld uit krantenknipsels, artikelen, achtergrondinformatie, lesstof en opdrachten, waarin de leerling zich bezighoudt met alle aspecten van muziek, horen, geluid en luisteren in onze samenleving. Het materiaal is digitaal beschikbaar. De leerlingen leggen hierbij in een multomap een dossier aan dat ook 'OORZAKEN' heet en dat bestaat uit luisterlessen, videolessen en overige lessen. De opdrachten die bij het werkboek horen, worden in het tweede tijdvak als huiswerk aangeboden.
  • MUZIEKLOKAAL (interactieve website in eigen beheer)
    Website met materiaal ter ondersteuning van de lessen, huiswerkopdrachten, maar ook ruimte voor muziekspelletjes, extra (actuele) informatie uit de media en van internet, eigen werk van de leerlingen. Met reactieknoppen.

Musiceren:

Samen musiceren op klassieke instrumenten vereist een specifieke organisatie en een voor vele leerlingen onbekende werkvorm, die een bepaalde discipline en attitude vraagt. Bij de beschikbare lestijd vraagt het samen musiceren met alle leerlingen op de traditionele manier te veel tijd. Tijd die ten koste gaat van andere basisvaardigheden.
Toch wordt in de muziekles echt gemusiceerd, zij het op een andere manier dan de leerlingen verwachten. Het praktisch musiceren en het vormgeven van muziek (componeren) is geclusterd tot 10 tot 12 volledige lesuren.
Daadwerkelijk het notenschrift leren beheersen is in zo'n kort tijdsbestek echter niet mogelijk en ook niet zinnig. Voor de leerlingen die al een instrument spelen en het notenschrift beheersen gaat het veel te langzaam, voor de overigen veel te snel. Daarnaast is het rendement van een jaar noten leren lezen te klein.
Het blijft dus bij kennismaken met de traditionele muzieknotatie, waarbij ruime aandacht wordt geschonken aan de wijze waarop de vier muzikale parameters (melodie, ritme, dynamiek, timbre) in het traditionele en het grafische muziekschrift worden weergegeven. Dit resulteert in grafisch vormgegeven groepscomposities die aan het einde van het project worden uitgevoerd, opgenomen en beoordeeld.
Het compositieproject wordt gecombineerd met het kennismaken met leerstijlen. De teams worden zodanig samengesteld dat elk teamlid een eigen rol, taak en verantwoordelijkheid heeft en op die rol, taak en verantwoordelijkheid wordt beoordeeld.

Muziek beluisteren:

  • De methode OORZAKEN houdt zich vooral bezig met wat luisteren precies is. Dit deel van de lessen noemen we 'Luisterkunde'. Het analytisch leren luisteren wordt stapsgewijs ontwikkeld (leren onderscheiden van genres, parameters, expressie, beweging, vorm en betekenis, spanning en ontspanning, instrumentenleer). Daarbij wordt gebruik gemaakt van bestaande en zelf samengestelde geluidsvoorbeelden.
    Aan bod komt: van luisteren naar transformeren; van luisteren naar noteren; van luisteren naar verwoorden. De muziekvoorbeelden zijn gevarieerd gekozen, zodat zoveel mogelijk verschillende muziekstijlen en -genres aan bod komen. Daarnaast wordt bewust veel aandacht besteed aan de maatschappelijke context van muziek, waarbij waar mogelijk (en dat is tamelijk vaak) ook verbindingen met andere vakken worden gelegd. Minimaal een keer per jaar voeren de leerlingen een klassendebat over een aan luisteren gerelateerd (actueel) onderwerp, zoals geluidshinder, doof-zijn, gehoorschade, het belang van stiltegebieden. Daarbij beoordelen ze elkaar.
  • Daarnaast worden in vijf luisterlessen verschillende grotere muziekwerken beluisterd, geanalyseerd en in de juiste muziekhistorische context geplaatst.
  • In vijf videolessen worden specifieke aspecten van musiceren behandeld, bijvoorbeeld: wat is dirigeren, wat is een symfonieorkest, wat is wereldmuziek, wat is opera, wat is jazz. Deze onderwerpen wisselen jaarlijks.

Toetsing:

  • Op de traditionele wijze (schriftelijke overhoringen, proefwerken)
  • Lesverslagen maken
  • INSTRUMENTENLEER: in spelvorm (bingo), waarbij de leerlingen op een speelse manier de belangrijkste instrumenten tekenen, benoemen en op de klank leren herkennen
  • EVALUATIE LESSTOF: aan het einde van het jaar wordt (als de tijd het toelaat) de gehele lesstof geëvalueerd in de vorm van een door de leerlingen te ontwerpen kwartet in een kwartetspel. Elke leerling ontvangt een volledig spel (gekozen uit de beste inzendingen) ter herinnering.
  • WERKSTUK: elke leerling maakt minimaal 1 werkstuk.
  • WERKBOEK OORZAKEN: de leerlingen-werkboeken worden aan het einde van het schooljaar zorgvuldig nagekeken en de beoordeling heeft een weegfactor 3.

Leerdoelen:

  • de leerling verwerft een basisvaardigheid in het analytisch luisteren naar en interpreteren van muziek
  • de leerling verwerft basiskennis en inzicht van muziek in verschillende contexten en kan deze kennis toepassen
  • de leerling verwerft een basisvaardigheid in het spelen en ontwerpen van muziek

Clara Legêne

Neem een kijkje in het Digitaal muzieklokaal!